EVLENDİRME VELİLİĞİ

 

 

1 – Soru: Bir babanın, oÄŸlunu evlendirmesi boynuna farz mı, deÄŸilse neden farz deÄŸil?

Cevap: Oğlunu evlendirmek, baba için farz değilse de faziletli bir davranış ve insani bir harekettir. Evlenmediği zaman sapacağı kötü yollardan onu korumuş olacağı için de sevap kazanmasına vesiledir.

2 – Netice Fetvalarından: “BuluÄŸ çağına ermiÅŸ Hind’i, bir kimseye nikahlamak için vekil tayin olunan ÅŸahıs, Hind’i kendi oÄŸluna nikahlasa sahih olmaz” (H.Ec. 1/26)

3 – Soru: Bir kiÅŸi oÄŸlunun evlenmeye karar verdiÄŸi kızı almasını önlemek için “OÄŸlum, eÄŸer sen o kızı alırsan üçte dokuza ÅŸart olsun ki, ailem boÅŸ olsun” dese ve oÄŸlu da o kızı alsa, bu ÅŸahsın karısı boÅŸ olur mu?

Cevap: Evet, dini esaslar muvacehesinde, bu adamın karışı üç talak ile boş olur. Şarta bağlanan bir boşanma, şartın tahakkuku ile derhal vukua gelir.

4 – Ali Efendi Fetvalarından: “Vesika ile vekaletle boÅŸanan bir kadın, kendini baÅŸka bir erkeÄŸe nikahlamaya güçlü ve (salahiyetli) olur” (H.Ec. 1/26)

Açıklama: Bir erkek, karısına mektup yazarak kendisini boşadığını bildirse veya boşamayı tebliğe bir şahsı vekil kılsa, yapılan boşama, dinen geçerli olup kadın iddeti dolduktan sonra başkasına varabilir.

5 – Abdürrahim Fetvalarından: “Evlendirme veliliÄŸi, babasının anası ile anasının ana baba bir erkek kardeÅŸinden, babasının anasına ait olur” (H.Ec. c. 1/37)

Açıklama: Yukarıda ifade edildiği üzere, babaanne, dayıdan daha salahiyetlidir. Zira o, kızın babası tarafından akraba olduğu için öncelik hakkına sahiptir.

6 – Feyziye Fetvalarından: “Küçük yaÅŸtaki kızın evlendirme veliliÄŸi, babasının anası ile, ana baba bir amcası arasından, amcanın (hakkı)dır” (H.Ec. c. 1/37) 

Açıklama: Velî olacak kimseler, yalnız ana veya yalnız baba tarafından olursa, erkek velî, kadına tercih olunur. Fetva, bu ciheti ortaya koymaktadır.

7 – Abdürrahim Fetvalarından: “Anasının velayetiyle evlendirilen küçük yaÅŸtaki kız çocuÄŸu ölse, kocası varis olur” (H.Ec. 1/35) 

Açıklama: Erkek ve kadın, nikahlandıklarında biri diğerinin ölümü halinde mirasçısı olur. Velev ki henüz gerdeğe girmemiş olsunlar.

8 – Netice Fetvalarından: “Nikah velayeti alınırken ÅŸahit bulundurmak ÅŸart deÄŸildir. Fakat, müvekkilin inkarından korkulursa bulundurulması münasiptir” (H.Ec. 1/28) 

Açıklama: İslam hukukuna göre, bir şahıs nikah akdine vekil tayin edilirken, şahitlerin hazır olması mutlaka lazım değildir. Vekalet muamelesinin geçerliliği, şahitlerin huzurunda vekil tayinine bağlı değildir. Şahit bulundurmadan vekil tayin edilen kimse, kendisine verilen vazifeyi yerine getirebilir. O şahsa vekalet veren kimse, ahlaken zayıf olur ve sonradan verdiği vekaleti inkar etmesinden korkulursa, şahitlerin hazır olmaları yerinde bir tedbir olur.

Mehmed Emre